Airco in alle treinen ? Waarom (nog) niet?

Er wordt tegenwoordig veel geklaagd en gezaagd over het al dan niet aanwezig zijn van airco in onze Belgische treinen.

Van de 2277 passagiersvoertuigen heeft zo'n 20% inderdaad geen airco. 

80% dus wel ...

"Waarom die dan niet 'gauw' aanpassen?", is een veelgehoorde commentaar in de pers en op social media.

Wel, het is enerzijds te duur en anderzijds te complex om oud materiaal te retrofitten.

Een retrofit (achteraf inbouwen van bepaalde installaties) in oudere rijtuigen kan oplopen tot 50000 tot 90000€ per rijtuig of ruim 32 miljoen € voor de 450 rijtuigen die tot op heden zonder airco rondrijden.

Men rekent eigenlijk vooral op vernieuwing van het materieel M6, de verspreiding van de M7 en de komst van de tegen 2032 verwachte MR30.. 

Waarom airco in een rijtuig géén evidentie is

· Technische eisen: 

Een treinwagon moet voldoen aan strikte spoorwegnormen (EN 13129 en dergelijke). 

Het HVAC-systeem moet bestand zijn tegen extreme trillingen, schokken, stof, temperatuurschommelingen van –25 °C tot +40 °C, en moet veilig blijven bij eventuele pantograafstoringen of stroomuitval. 

Thuisairco’s bijvoorbeeld zouden deze schommelingen, pieken en onderbrekingen nooit overleven.

· Stroomvoorziening: 

Treinen halen hun energie uit de bovenleiding (3000 V DC in België) of via de locomotief. 

Je kunt daar dus niet zomaar een standaard 230 V-unit aanhangen. 

Er moet een volledig geïntegreerd systeem komen met stroomomvormers, zekeringen, noodventilatie, enz.

· Structuur & gewicht: 

Daken of vloeren moeten vaak aangepast worden voor de units, leidingen en condenswater. 

Extra gewicht beïnvloedt remmen, acceleratie en aslasten. 

Bij oudere rijtuigen (zoals de MR80-Breaks bijvoorbeeld) is dat structureel lastig of onmogelijk zonder grote (en heel dure) verbouwingen.

· Certificatie & veiligheid: 

Elke wijziging aan materieel moet goedgekeurd worden (ERA, nationale autoriteiten, ...). Brandveiligheid, nooduitgangen, luchtkwaliteit, geluidsniveaus… dat duurt maanden tot jaren per type materieel.

· Kosten & downtime: 

Retrofit kost, zoals al eerder vermeld, al snel €50.000 tot 90.000+ per rijtuig (soms meer), plus weken/maanden dat het materieel uit de dienst is. 

Bij een vloot van duizenden eenheden en een gemiddelde levensduur van +/- 40 jaar is het dan ook vaak goedkoper en logischer om oud materieel geleidelijk te vervangen door nieuw.

Dat gebeurt in ons land door de (door Corona iets vertraagde) levering van de M7’s, die standaard airco hebben.

Nog een veelgehoorde commentaar is dat de airco te koud of te warm staat.

Wel, "Airco" betekent niet noodzakelijk dat de trein continu op 21 °C kan gehouden worden. 

Dat zou een onmogelijke opgave zijn, want bij een trein moet de installatie een veel grotere ruimte koelen dan bij een auto, terwijl de deuren aan elke halte voortdurend open en dicht gaan. 

Bij een volle trein komen daar nog eens vaak honderden lichamen bij die nog wat extra warmte produceren.

Handig om weten : de deuren van een MR08 (Desiro) en een M7 sluiten automatisch om in de zomer de warmte buiten en in de winter de warmte binnen te kunnen houden.

Bij de Desiro gebeurt dit na een 12-tal seconden, bij een M7 is dit na 30 seconden.

Het heeft dus geen enkele zin (tenzij je zelfverminkingsneigingen hebt) om je nog door een sluitende deur te wringen, al dan niet vergezeld van de één of andere acrobatische sprong.

Als je op tijd was, zullen de deuren zich, na een simpele druk op de knop, terug openen.

Wie te laat was, en zich toch nog wenst binnen te wringen, riskeert naast een blessure trouwens nog een boete voor het verstoren van de vertrekprocedure.

Geen acrobatie dus, maar tijdig aanwezig zijn!

Bij extreme temperaturen kan ook een airco-installatie wel degelijk moeite hebben om de temperatuur voldoende laag te houden. 

Vergeet niet dat deze machines vaak bijna een hele dag op volle toeren draaien.

Doe dat thuis eens ... 't zou ook wel eens kunnen knetteren na een tijdje.

Overbelasting en oververhitting zijn dus zeer reële risico's.

De commentaren 'Staat te koud' of 'Staat te warm' hebben ook veel te maken met persoonlijke en gevoelstemperatuur. Da's zonder airco identiek hetzelfde.

Het treinpersineel kan deze trouwens hoogstens 1 á 2 graden omhoog of omlaag zetten, dus daarover zagen, heeft ook geen enkele zin.

En natuurlijk moet het apparaat harder blazen om van 38° naar 21° te gaan dan van 25 naar 21! Dat is bij je thuis of in de auto trouwens niet anders.

Wanneer een airco defect raakt, heb je trouwens meteen een serieus comfortprobleem.

De binnengekomen warmte kan door de isolatie maar moeilijk naar buiten en eventuele verfrissing is er op dat ogenblik buiten ook meestal niet te vinden.

Daarom is de vernieuwing van de vloot, met nieuwe technologieën, eigenlijk belangrijker dan het 'simpelweg' achteraf installeren van airco in oudere treinen.

De 'Sprinter' is momenteel het grootste probleem

Dat werd ook tijdens de hittegolf van juni 2026 jammer genoeg heel duidelijk ...

De NMBS heeft toen 200 Sprinter-trein stellen zonder airco uit de dienst genomen omdat de temperatuur daarin te hoog kon oplopen.

Ongeveer 60% daarvan werd vervangen door Desiro's met airco. 

Dat veroorzaakte tijdelijk ook afschaffingen en kortere treinen.

Dat betekent overigens niet dat alle Sprinters nu definitief verdwenen zijn. Het was een tijdelijke maatregel tijdens de extreme hitte.

Ook het gebruik van 'Breaks' werd - vooral bij de P-treinen - beperkt.

Tussen de piekuren (dus van 9 tot 16 u) staan deze stellen immers vaak 'geparkeerd' in de zogenaamde 'bundels' (treinparkings).

Dit dus gedurende uren in de vlakke zon ...

U leest het goed : 52°C in zo'n Break op 27 juni 2026!

Hoe zit het nu met de vloot tegen 'het magische jaar 2032'?

MR30 (vanaf 2030)

✅ Airco

Nieuwe generatie treinen op batterijen; 

vervangt oudste materieel

M7 (vanaf 2018)

✅ Airco

Nieuwe hoofdpijler van de vloot

MR08 (Desiro) (vanaf 2012)

✅ Airco

Blijft nog lang in dienst

M6 (vanaf 2002)

✅ Airco

Grondige renovatie, 

blijft voorlopig zeker rijden

MW41 (vanaf 2000)

✅ Airco

Dieselstellen, 

verdwijnen geleidelijk

MR96 (Deense neus) (vanaf 1996)

❌ Geen airco

Geleidelijk vervangen

MR86 (Sprinter, Duikbril, Minion) (vanaf 1986)

❌ Geen airco

Geleidelijke uitstroom

Worden tijdens de zomermaanden nu al niet meer ingezet

MR80 (Break) (vanaf 1980)

MR80m (Gemoderniseerde Break)

❌ Geen airco

Oudste elektrische materieel; 

Bijna geen P-treinen meer van dit type tijdens de zomer 2026

MR75 (Varkensneus) (vanaf 1975)

❌ Geen airco

Geleidelijke uitstroom

Dat het allemaal niet zo simpel is als vele roeptoeters beweren, mag duidelijk zijn.

Dar er enorm veel geld moet geïnvesteerd worden voor al deze vernieuwingen, is ook zeker ...

En laat ons niet vergeten ...  die oude rijtuigen zonder airco waren ook ooit gloednieuw en vooruitstrevend.

En wie had ooit al gehoord van een airco 40 jaar geleden?

Toen was het normaal, nu is het een schande als er niet overal airco is ... en dat terwijl er - volgens dezelfde roepers, maar dan op andere artikels - helemaal geen klimaatopwarming is ...

Begrijpe wie kan ...

Veel treinreizigers weten trouwens niet dat je gemakkelijk kunt zien of een trein airco heeft of niet. 

Open gewoon de NMBS app (of nmbs.be), typ een route in. 

Klik rechts op één van de routes. 

Druk rechts op de link "Treinsamenstelling" (of op de website: "Treingegevens en tussenstops". 

Een wintervlokje geeft aan dat de trein airco heeft. (ook al staat er nog een ander symbool naast)

Handig niet?

De allerbelangrijkste boodschap van dit artikeltje is echter :

H O U    H E T    H O O F D    K O E L  !!!

1. Vermijd zware inspanningen (je druk maken en zagen horen daar ook bij)

2. Voorzie voldoende water

3. Hou je medemens ook wat in het oog

Bronnen :

NMBS

Treinbegeleider

Infrabel

AI foto (Chat GPT)

FB Kurt Wouters

Eigen foto thermometer in Break 27/06/2026