Stationskatten zijn katten die (semi-) permanent in of rond een treinstation leven.
Het zijn vaak verwilderde zwerfkatten, maar geregeld worden er ook diertjes verheven tot een soort “mascotte” van het station doordat reizigers en/of spoorwegpersoneel ze voeden en verzorgen.
Zo bijvoorbeeld ook 'Joske', over wie het later nog gaat.
In sommige gevallen zijn deze dieren zelfs niet-officieel erkend als deel van de stationsomgeving, vergelijkbaar met kantoor- of scheepskatten.
Maar waarom zijn stationskatten nu zo bijzonder?
Wel, ze brengen in de eerste plaats wat leven in een eerder functionele en hektische omgeving.
Ook helpen ze vaak bij het op afstand houden van muizen en ratten maar vooral zorgen ze voor verbondenheid: reizigers delen foto’s en verhalen over hen op sociale media of slaan samen een praatje terwijl ze het diertje in kwestie afwisselend aaien.
Vaak worden ze een echte lokale bekendheid en krijgen een bijnaam.
Enkele Belgische voorbeelden van stationskatten:
- Diesel (Station Poperinge)
Diesel was een populaire zwarte kat aan het station van Poperinge. Hij werd door reizigers en spoorwegpersoneel verzorgd en kreeg eten van het nabijgelegen cafetaria.
Diesel had zelfs een eigen Facebookpagina en trok regelmatig aandacht van media en treinspotters.
- Simonneke (Station van Leuven)
Simonneke was jarenlang de geliefde kat aan het station van Leuven. Ze was erg sociaal en zat vaak op de perrons of bij de ingang.
Mensen kwamen speciaal naar het station om haar te zien. Na haar overlijden werden er bloemen neergelegd, wat haar een kleine cultstatus gaf.
- Grijsje (Station Jette)
Een charmante, erg aaibare grijs-witte knuffelkat aan het station van Jette heeft het in 2025 op Google Maps tot toeristische attractie geschopt. Gebruikers geven de poes gemiddeld 4,8 op 5.
Soms bekijkt 'Grijsje' het allemaal een beetje van op afstand, soms komt ze knuffelen, komt ze op de schoot zitten van wachtende reizigers of komt ze een heel verhaal miauwen aan de pendelaars.
- Station Gent-Dampoort
Hoewel geen specifieke kat bekend stond als mascotte, zijn er wel meldingen van zwerfkatten die rond dit station leven en verzorgd worden door buurtbewoners en treinreizigers.
Een aantal van hen is zelfs gecastreerd en gelabeld via lokale dierenorganisaties.
Ook in Dendermonde en nog vele andere stations worden de zwerfkatten goed verzorgd, hoewel er niet echt één stationskat is.
En nog in Leuven hadden we 'Joske'
'Joske' heeft gedurende vele jaren (schatting 18 jaar) van het station van Leuven haar thuis gemaakt, maar sedert februari 2025 was de stationskat vermist.
Joske is geboren in een box in een zogenaamde 'uitwijkbundel' (zijspoor waar treinen worden 'geparkeerd'). Het was toenmalig onderstationschef Patrick Keustermans die de kat toen 'Jos' doopte.
'Jos' inderdaad, want hij dacht met een katertje te maken te hebben. Pas later, toen men de kat wou castreren, bleek het een katinnetje te zijn. Ze werd dus gesteriliseerd in plaats van gecastreerd, en de naam werd veranderd van 'Jos' naar 'Joske'.
Vele spoorwegmedewerkers, en ook vele treinreizigers kenden Joske maar al te goed
Het was een lieve zwerver die verzorging kreeg aan het station van Leuven.
Het personeel zorgde voor een hapje en een drankje, en ook 's nachts ontbrak het het diertje aan niets.
“Maar nu is Joske zoek, de verzorgers hebben haar al twee weken niet gezien”, zei 'Zwerfkat in Leuven' begin 2025.
“Heeft iemand Joske gezien of binnen genomen? Neem dan even contact met ons op. Heb je haar niet gezien, maar wil je helpen zoeken? Kijk dan even in je kelder, garage, tuinhuis of opbergruimte of er geen kat per ongeluk opgesloten is.”
De zoektocht bleef duren, maar Joske kwam niet terug, haar eetbakje bleef onaangeroerd, waardoor het ergste werd gevreesd.
Misschien heeft iemand haar meegenomen, is ze verdwaald na een uitstapje, of gestorven (18 jaar is een heel respectabele leeftijd voor een zwerfkatje)?
In mei gaf men de hoop eigenlijk op en 'Joske' werd als 'verloren' beschouwd.
Via social media werd onder de hashtag #JoskeDeservesAMural' opgeroepen om een muurschildering te laten maken op de gele stationsmuur in de buurt van de sporen A, B en C, daar waar hij zo graag vertoefde.
Ook stond Joske aan het eind van perron B/C
vaak klaar om met het personeel mee te wandelen naar de bundel (voor de leken : soort treinparking waar het personeel de treinen klaarmaakt voor een nieuwe rit).
Zo'n muurschildering is trouwens niet zo'n raar of slecht idée.
In 2024 werden de kattenliefhebbers immers al verbonden door de dood van katje Hermes.
Hermes was een echte durfal en was vaak terug te vinden bij de lokale handelaars, in scholen, in de bibliotheek, in cafes en bedrijven van 'zijn' stad Ronse.
Ooit nam hij ook de trein (heen en terug van Ronse naar Eeklo), wat 'm meteen ook de aandacht van pendelaars, spoorwegpersoneel én nationale pers opleverde.
Er kwamen steunbetuigingen uit het hele land, er werden foto's gedeeld, gedichtjes en liedjes geschreven, en ja ... er kwam ook een muurschildering ter ere van 'The wandering cat' ('de dwalende kat')
Het zou in elk geval een nieuw, mooi teken van verbondenheid zijn ...
In België zijn we heel diervriendelijk. Vaak hebben we noodremmingen of dient de bestuurder zich te houden aan een lage snelheid, voor overstekende herten, everzwijnen, honden en dergelijke...
Ook voor koeien, schapen, geiten en paarden moet al eens 'een efforke' gedaan worden om ze niet mee te maaien, en wordt het treinverkeer in de buurt stilgelegd.
Het was de aanrijding van de kat Neko in het station van Montparnasse in Parijs, in januari 2023, die in Frankrijk een heel debat in gang zette.
De dood van het beestje, dat verpletterd werd onder de wielen van de trein, kwam uitgebreid in de media. Al gauw bleek dat er eigenlijk geen procedure bestaat voor het geval een kat, hond of ander huisdier zich ergens op de sporen verbergt.
De baasjes van Neko, een moeder en haar dochter, hadden gevraagd om het vertrek uit te stellen. Maar de trein naar Bordeaux, met 800 mensen aan boord, wachtte niet. Volgens de SNCF was het dier "niet zichtbaar" en is het daarom overreden.
"Schaamt u zich niet?", vroeg de Fondation Brigitte Bardot, die het opneemt voor dieren.
"Ik ben erg geschokt", reageerde dan weer de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Gérald Darmanin. De moeder en dochter brachten de zaak voor de rechter en kregen elk 1.000 euro morele schadevergoeding.
De toenmalige minister van Transport Clément Beaune schreef een officiële brief naar de baas van de Franse spoorwegen om de interne procedures (en alle opties) in zo'n geval nog eens goed te bekijken en ook te zien of en hoe het personeel er beter kan op worden voorbereid. Gisteren - 16 mei 2025 - heeft het personeel dan eindelijk nieuwe richtlijnen gekregen.
Vanaf het ogenblik dat iemand signaleert dat een huisdier verdwenen is, krijgt het personeel eerst 10 minuten om te dubbelchecken of het dier eventueel op de sporen zit.
Als het effectief op de sporen wordt gespot, dan zijn er nog maximaal 10 minuten om het daar weg te krijgen, maar daarbij mag niemand zich op de sporen zelf wagen.
Als het dier nog altijd niet veilig is na deze 20 minuten, dan zal de trein dus mogen vertrekken. Maar dat moet dan wel langzaam gebeuren, "stapvoets" zelfs, om het dier een laatste kans te geven om niet overreden te worden.
Terug nu naar de status van de 'stationskat' ...
In het Verenigd Koninkrijk zijn stationskatten (zoals Felix in Huddersfield en Tiddles in Londen Paddington) soms uitgegroeid tot echte beroemdheden.
Over Félix en zijn kompaan bijvoorbeeld werd een boek geschreven... Het waargebeurde verhaal van de beroemde stationskat en haar kittenleerling.
Sinds de dag waarop Felix het treinstation van Huddersfield binnen kwam lopen, maakt ze deel uit van de hechte gemeenschap. Inmiddels hebben lezers over de hele wereld de stationskat in hun hart gesloten.
Nu Felix beroemd is, verdringen verslaggevers en fans zich om een glimp van haar op te vangen, waardoor ze steeds minder tijd heeft voor haar taken als ‘Senior Ongediertebestrijder’.
Om Felix’ werkdruk te verlichten rekruteren de stationsmedewerkers een jonge leerling: de superschattige kitten Bolt.
Felix & Bolt is het waargebeurde verhaal over dit opmerkelijke duo. Het zit vol persoonlijke verhalen en grappige anekdotes van Felix’ grootste fans, waardoor je de twee pluizige viervoeters direct in je hart sluit.
Een nog sterker - waargebeurd - verhaal over de positieve invloed van een kat vinden we ook bij 'A streetcat namen Bob'
België kent vooralsnog geen officiële stationskatten met een "aanstelling", maar de liefde van het publiek en personeel zijn er zeker wél...
Misschien toch ook eens nadenken over een boek over één van deze lieverds ?
Bronnen:
De Morgen 15/05/2025
Vrt.be 16/05/2025
Leuvenactueel.be 10/02/2025
Lut Vda [Bluesky)
Treinpersoneel
FB Pagina Treinpersoneel
FB pagina Hermes - Ronse
